Nghĩa trang Hàng Dương
Côn Đảo
Bản hùng ca bất tử giữa biển khơi — nơi an nghỉ vĩnh hằng của hàng ngàn người con ưu tú đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc.
Tìm hiểu thêmGiới thiệu Nghĩa trang
Nghĩa trang Hàng Dương (Côn Đảo) không chỉ là một quần thể di tích lịch sử mà còn là chứng nhân tố cáo tội ác dã man của chủ nghĩa thực dân, đế quốc. Với diện tích rộng khoảng 20 hecta, đây là nơi an nghỉ vĩnh hằng của hàng ngàn người con ưu tú đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc.
Lịch sử hình thành
Nghĩa trang Hàng Dương rộng khoảng 20ha, theo số liệu ước định có khoảng 2 vạn tù nhân yên nghỉ tại Côn Đảo. Tuy nhiên không phải tất cả đều nằm ở Hàng Dương. Nghĩa địa đầu tiên được lập ở khu vực Chuồng Bò (Di tích Bãi Sọ Người), sau dời lên Hàng Keo. Đến sau năm 1934 và nhất là giai đoạn 1941, chế độ khủng bố trắng sau cuộc khởi nghĩa Nam kỳ đã giết hại hàng ngàn tù nhân. Nghĩa địa Hàng Keo hầu như hết chỗ, thực dân Pháp mới mở nghĩa địa Hàng Dương để chôn tù.
Nghĩa trang Hàng Dương được khởi công xây dựng và tôn tạo vào ngày 19/12/1992 gồm 4 khu: A-B-C và D (Riêng khu B được chia ra làm 2 phần B1 và B2), với 1.922 phần mộ trong đó 714 phần mộ có tên.
Quy mô và cấu trúc các khu mộ
Di tích Nghĩa trang Hàng Dương Côn Đảo hiện có 1922 ngôi mộ, trong đó có tên 714 mộ, khuyết danh: 1208 mộ, đang được chăm sóc, quản lý trên diện tích gần 20 ha (thuộc khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Đảo). Đây là nơi an nghỉ của nhiều thế hệ chiến sĩ cách mạng, đồng bào yêu nước đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Đa số các phần mộ yên nghỉ từ trước năm 1945 trở về trước. Nơi đây có phần mộ của đồng chí Lê Hồng Phong, chí sĩ yêu nước Nguyễn An Ninh, Anh hùng LLVTND Vũ Văn Hiếu.
Đa số các phần mộ yên nghỉ từ năm 1945 đến năm 1960. Nơi đây có phần mộ của Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu, Hồ Văn Năm, Cao Văn Ngọc, Phạm Thành Trung, Ngô Đến, Lưu Chí Hiếu. Phần còn lại của khu B (còn gọi là khu B2) là các phần mộ yên nghỉ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Đa số các phần mộ yên nghỉ từ năm 1960 đến năm 1975. Nơi đây có các phần mộ của Anh hùng LLVTND Lê Văn Việt, Trần Thị Thanh, Lê Tự Kình, Phan Đình Tụ, Huỳnh Tấn Lợi và Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Tấn.
Các phần mộ quy tập từ Hòn Cau, Nghĩa trang Hàng Keo và nhiều địa điểm khác trên Côn Đảo. Nơi đây có phần mộ của các Anh hùng LLVTND như: Trần Văn Thời và Trần Văn Bảy.
Điểm nhấn kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc
Sân hành lễ
Nhằm tôn vinh các anh hùng liệt sĩ và những người yêu nước Việt Nam anh dũng hy sinh tại Côn Đảo, đồng thời tố cáo tội ác của chế độ nhà tù Côn Đảo qua hai cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Một hệ thống các công trình mỹ thuật có tính khái quát hóa cao đã được xây dựng như Khu hành lễ với tượng đài chính và phù điêu lịch sử Côn Đảo, Khu vườn đá với Tượng thủy chung (tượng trao áo), Tượng hy vọng và Phù điêu Bất khuất. Khu hành lễ của Nghĩa trang Hàng Dương và tượng đài chính được thiết kế cách điệu từ hình thái của các nấm mồ và bia mộ trong Nghĩa trang với ý nghĩa biểu tượng như một nấm mồ lớn và bia mộ lớn. + Tượng đài chính: Có đế cao 9m x 9m; cao 21,6m, đỉnh 1,26m. Tượng đài được tổ hợp từ 144 phiến đá, đồng thời là 144 bảng chạm khắc những hình tượng tiêu biểu của lịch sử hàng ngàn năm của văn hóa dân tộc Việt Nam (từ thời tiền sử cho đến nay). + Phù điêu lịch sử: Cao 2m, dài 30m thể hiện những hình ảnh tiêu biểu diễn ra tại Nhà tù Côn Đảo trong 113 năm từ ngày thành lập nhà tù Côn Đảo đến ngày Côn Đảo hoàn toàn giải phóng 01/5/1975. + Vườn đá + Tượng Thủy chung (Tượng trao áo) + Phù điêu lịch sử
Khu Vườn Đá
Trung tâm là bức phù điêu "Bất khuất". Một mặt phơi bày tội ác kinh hoàng của các thế lực thực dân tại nhà tù Côn Đảo; mặt còn lại khắc họa ý chí kiên cường, bất khuất của các chiến sĩ cách mạng.
Tượng Thủy Chung (Tượng Trao Áo)
Cao 4,5m, lấy cảm hứng từ câu chuyện "chết còn trao áo cho nhau", biểu tượng cho tình đồng chí gắn bó keo sơn và lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng.
Tượng Hy Vọng
Cao 4,5m, khắc họa tinh thần lạc quan và niềm tin sắt đá vào ngày chiến thắng, dù phải đối mặt với hoàn cảnh lao tù nghiệt ngã nhất.
Đại Hồng Chung
Đại Hồng Chung có trọng lượng 9.400 kg, cao 3,97m, đường kính đáy 1,93m, được đúc bằng đồng nguyên chất tại cơ sở đúc đồng của nghệ nhân Nguyễn Văn Sính (thành phố Huế). Trên thân chuông được chạm khắc hoa văn hình sóng nước và lá đề, trang trí hình tứ linh: Long - Ly - Quy - Phượng.
Giá trị và ý nghĩa lịch sử
Với hàng ngàn nấm mộ có tên và khuyết danh, Nghĩa trang Hàng Dương là một bài ca bi tráng về lòng yêu nước. Nơi đây là minh chứng hùng hồn cho sự hy sinh cao cả của những con người đã lấy máu xương để viết nên trang sử vẻ vang của dân tộc.
Nghĩa trang Hàng Dương đã được Bộ Văn hóa – Thông tin đặc cách công nhận là Khu di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia vào ngày 29/04/1979. Đến ngày 10/05/2012, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ra Quyết định số 548/QĐ-TTg, chính thức xếp hạng nơi đây là Di tích Quốc gia đặc biệt.
Nghĩa trang Hàng Dương hôm nay không chỉ là điểm đến tâm linh để thế hệ sau tri ân, tưởng nhớ, mà còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước bất diệt của dân tộc Việt Nam.
Đền thờ Côn Đảo
Suốt 113 năm lịch sử, hệ thống nhà tù Côn Đảo từng là "Địa ngục trần gian", nơi giam cầm và đày đọa biết bao thế hệ người Việt Nam yêu nước. Đền thờ Côn Đảo đã được xây dựng và trở thành một biểu tượng tâm linh tôn kính giữa biển khơi.
Dấu ấn kiến trúc và không gian văn hóa
Đền thờ Côn Đảo là sự giao thoa tuyệt đẹp giữa phong cách kiến trúc đền miếu truyền thống và những nét đặc trưng của văn hóa phương Nam.
Đền chính được thiết kế kiểu đền thờ Nam bộ nối đọi có sân trong, kiến trúc nhà 2 tầng 8 mái đao cho phần Tiền và phần Hậu, diện tích xây dựng: 1.253m². Các hạng mục còn lại như nhà Tả hữu mạc, nhà quản lý đền, nhà hóa vàng, hồ ngũ nhạc, hồ đền và các hạng mục phụ trợ… tổng diện tích 2.057m². Đền thờ Côn Đảo có vườn đền với diện tích hơn 21.000m² được trồng đủ các loại cây mang sắc thái của cả 3 miền. Nội thất thờ tự được bố trí theo truyền thống văn hóa Việt, tuân thủ phong tục thờ cúng đối với văn hóa phương Nam, với đền thờ chữ nhị.
Kiến trúc độc đáo
Quần thể bao gồm 10 hạng mục công trình uy nghi: Tứ trụ, Cổng đền, Nhà treo chuông, Tả mạc, Hữu mạc, Tiền đường, Hậu cung, Nhà hóa vàng, Hồ Ngũ nhạc và Hồ Đền.
Đại Hồng Chung
Quả chuông khổng lồ nặng 9.400kg, cao 3,97m, đường kính đáy 1,93m, được đúc bằng đồng nguyên chất bởi nghệ nhân Nguyễn Văn Sính (TP. Huế), chạm trổ hoa văn sóng nước và tứ linh: Long – Ly – Quy – Phượng.
Di sản văn hóa
Tổng diện tích khuôn viên 30.040m², diện tích xây dựng 3.760m². Khởi công ngày 06/12/2009 và khánh thành ngày 20/11/2011.
Quy mô và quá trình kiến thiết
Công trình được chính thức khởi công vào ngày 06/12/2009 và khánh thành vào ngày 20/11/2011. Đền thờ tọa lạc trên khuôn viên rộng lớn với tổng diện tích 30.040m², trong đó diện tích xây dựng chiếm 3.760m². Nhà treo chuông mang đậm họa tiết văn hóa đền chùa Nam Bộ, do Ngân hàng Công Thương Việt Nam (VietinBank) tài trợ.
Tiếng chuông ngân vang từ Đền thờ Côn Đảo không chỉ là lời nguyện cầu cho anh linh những người đã khuất được siêu thoát, mà còn là hồi chuông thức tỉnh, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau mãi mãi khắc ghi cái giá của hòa bình.
Bài minh bất hủ trên thân chuông
Đúc nổi trên thân quả Đại Hồng Chung bằng chữ Quốc ngữ là một bài minh hào hùng và đầy xúc động — tác phẩm do Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu chấp bút:
Ngày hôm nay
Chuông vang xa: Từ hòn đảo anh linh Chuông vang vọng: Giữa bầu trời đại nghĩa Hơn trăm năm chí lớn anh hùng Hơn hai vạn hồn thiêng liệt sỹ Trên không trung rực sáng những vì sao Dưới địa ngục dìm sâu bầy ác quỷ
Dũng cảm thay
Trong nhà tù vững dạ bền gan Trước kẻ địch hùng tâm tráng chí Tiếp ngàn thu kim cổ tinh thần Tụ muôn dặm sơn hà tú khí Vì nhân dân, sống chết không sờn Trước sự nghiệp, thương vong xá kể
Thế mới biết
Khi tâm hồn phẩm chất đã vươn cao Thì độc lập tự do càng đáng quý Càng quyết tâm cứu nước diệt thù Cùng góp sức dời non lấp bể Đường thành công, san phẳng gian nan Đỉnh thắng lợi, lẫy lừng thế kỷ
Rồi mai đây
Tưởng người xưa, càng nặng ân tình Nhìn đất cũ, chưa khô huyết lệ Trên quê hương thắng lợi phồn vinh Giữa thế giới hòa bình hữu nghị Tiếng chuông đồng mãi mãi vọng tiền nhân Gương Côn Đảo đời đời soi hậu thế
Quy định & Giờ mở cửa
Vui lòng tuân thủ các quy định để giữ gìn sự trang nghiêm của nghĩa trang
Giờ mở cửa
Thứ 2 - Chủ nhật (kể cả ngày lễ, Tết)
Thứ 2 - Chủ nhật (kể cả ngày lễ, Tết)
Lưu ý quan trọng
- Khách tham quan nên đến sớm để có thời gian tham quan đầy đủ.
- Mang theo nước uống và kem chống nắng vì khu vực có nhiều nắng.
- Có thể mang theo hoa tươi để dâng lên mộ liệt sĩ.
- Nên đi giày thể thao hoặc dép lê thoải mái.
- Có nhà vệ sinh công cộng và khu để xe miễn phí.
Quy định khi tham quan
1. Trang phục lịch sự
Vui lòng mặc trang phục lịch sự, trang nhã khi vào khu vực nghĩa trang và đền thờ.
2. Giữ gìn vệ sinh
Không vứt rác bừa bãi, giữ gìn vệ sinh chung và bảo vệ môi trường.
3. Giữ trật tự, im lặng
Không gây ồn ào, giữ im lặng và trang nghiêm trong khu vực nghĩa trang.
4. Cấm mang theo thú cưng
Không mang theo thú cưng vào khu vực nghĩa trang để đảm bảo trang nghiêm.
5. Tuân thủ hướng dẫn
Tuân thủ hướng dẫn của ban quản lý và nhân viên tại nghĩa trang.
6. Hạn chế rác thải nhựa
Không sử dụng túi nilon và sản phẩm nhựa dùng một lần trong khu vực nghĩa trang.
7. Không đốt vàng mã
Không đốt vàng mã, đồ mã trong khu vực nghĩa trang nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy, bảo vệ môi trường và giữ gìn nét văn minh trong hoạt động tưởng niệm.
Cảm ơn bạn đã tuân thủ quy định
Sự hợp tác của bạn giúp chúng tôi giữ gìn sự trang nghiêm và thiêng liêng của nghĩa trang, nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ.
Lộ trình thăm viếng
Lộ trình và các nghi thức thăm viếng Nghĩa trang Hàng Dương và Đền thờ Côn Đảo, được thiết kế thuận tiện cho khách đi lần đầu hoặc các đoàn có tổ chức lễ.
Lộ trình viếng Nghĩa trang Hàng Dương
Khoảng 45 phút
Tại Sân hành lễ
Tập trung, ổn định đội hình để thực hiện các nghi thức: Đọc lời tưởng niệm, phút mặc niệm, dâng hương và nghe thuyết minh về lịch sử nghĩa trang.
Viếng các khu mộ (theo thứ tự A - B - C - D)
- Khu A: Dâng hương phần mộ đồng chí Lê Hồng Phong, chí sĩ yêu nước Nguyễn An Ninh, Anh hùng LLVTND Vũ Văn Hiếu và các phần mộ yên nghỉ tại khu A.
- Khu B: Dâng hương phần mộ nữ Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu, Cao Văn Ngọc, Hồ Văn Năm, Lưu Chí Hiếu… và các phần mộ yên nghỉ tại khu B.
- Khu C & D: Dâng hương phần mộ các Anh hùng LLVTND Lê Văn Việt, Trần Thị Thanh, Trần Văn Thời, Trần Văn Bảy… và các phần mộ yên nghỉ tại khu C, D.
Lộ trình viếng Đền thờ Côn Đảo
Khoảng 30 phút
Tại Nhà treo Đại hồng chung
Tập trung nghe thuyết minh tổng quan về Đền thờ.
Nghi thức thỉnh chuông
Lãnh đạo/Trưởng đoàn thỉnh 01 hồi chuông (09 tiếng).
Dâng hương ngoài sân
Các đại biểu dâng hương tại lư hương ở sân Đền.
Viếng bên trong (Khu Tiền đường và Hậu cung)
Dâng hương tại Bàn thờ Bác Hồ, Bàn thờ Cố TBT Lê Hồng Phong, Bàn thờ các AHLLVT và Bàn thờ chung của các liệt sĩ, đồng bào yêu nước.
Lưu ý quan trọng cho các đoàn khách
Nếu đoàn có nhu cầu tổ chức nghi thức lễ viếng bài bản, cần liên hệ đăng ký trước 01 buổi (trong giờ hành chính) qua số điện thoại +84 254 3830 517 để được Ban quản lý hỗ trợ và tư vấn chuẩn bị tốt nhất.
Liên hệ
Hãy liên hệ với chúng tôi nếu bạn có câu hỏi hoặc cần hỗ trợ
Thông tin liên hệ
Điện thoại
Địa chỉ
Nguyễn Văn Linh, khu 6, đặc khu Côn Đảo, thành phố Hồ Chí Minh